21 Şub Data Center Sektörünün Dünya’daki Büyük Dönüşümü ve Türkiye’ye Yansımaları
Dijital çağ artık bir seçenek değil, bir zorunluluk.
Bulut sistemleri, yapay zekâ, otonom teknolojiler, finansal dijitalleşme ve e-ticaret… Tüm bu sistemlerin arkasında görünmeyen ama dünyanın en kritik altyapısı var: Data Center’lar.
Bugün artık ülkelerin ekonomik gücü; petrol rezervleriyle değil, veri kapasitesiyle ölçülüyor.
Küresel Data Center Ekosisteminin Evrimi
2000’li yılların başında data center’lar daha çok şirket içi sunucu odalarından ibaretti. Ancak bugün geldiğimiz noktada:
-
Hyperscale veri merkezleri
-
Edge data center’lar
-
Yapay zekâya özel GPU merkezleri
-
Enerji verimli, karbon nötr tesisler , küresel dönüşümün merkezine yerleşmiş durumda.
Özellikle şu şirketler küresel yatırımları yönlendiriyor:
-
Amazon Web Services (AWS)
-
Microsoft (Azure)
-
Google (Google Cloud)
-
Alibaba Group
Sadece 2024–2025 döneminde dünya genelinde data center yatırımları yüz milyarlarca dolara ulaştı. Özellikle ABD, Çin ve Avrupa bu alanda başı çekiyor.
Yapay Zekâ Çağı: Enerji Tüketimi Patlaması
Yapay zekâ uygulamalarının yükselişiyle birlikte veri merkezlerinin enerji tüketimi dramatik şekilde arttı.
Bir örnek:
ChatGPT benzeri büyük dil modellerinin eğitimi için binlerce GPU kullanılıyor. Bu GPU’lar klasik sunuculara göre katbekat fazla enerji tüketiyor.
Öne çıkan gelişmeler:
-
Sıvı soğutma sistemleri
-
Yenilenebilir enerji entegrasyonu
-
Modüler data center tasarımları
-
Küçük ölçekli edge merkezler
Uluslararası Enerji Ajansı’na göre önümüzdeki 5 yıl içinde veri merkezlerinin elektrik tüketimi bazı ülkelerin toplam tüketimine yaklaşacak seviyeye gelebilir.
Artık mesele sadece veri değil; enerji + veri = stratejik güç.
Hyperscale Dönemi: Dijital Devlerin Kampüsleri
Hyperscale data center’lar artık birer teknoloji kampüsü.
ABD’de Texas, Virginia ve Arizona; Avrupa’da İrlanda ve Hollanda; Orta Doğu’da BAE ve Suudi Arabistan bu yatırımların merkezinde.
Bu tesisler:
-
100 MW üzeri kapasite
-
Yüksek güvenlik
-
Bağımsız enerji hatları
-
Yedekli trafo sistemleri
-
Yüksek kapasiteli fiber altyapı ile adeta dijital sanayi bölgeleri haline gelmiş durumda.
Türkiye’de Data Center Dönüşümü
Türkiye bu küresel dönüşümün neresinde?
Türkiye son yıllarda veri merkezleri konusunda önemli adımlar atıyor. Özellikle:
-
İstanbul’un bölgesel hub konumu
-
Avrupa – Orta Doğu – Asya bağlantı noktası olması
-
Fiber altyapı yatırımları
-
Yerli bulut hizmetlerinin gelişmesi
Bu alanda faaliyet gösteren önemli şirketler arasında:
-
Türk Telekom
-
Turkcell
-
Vodafone
gibi operatörler yer alıyor.
Ayrıca kamu tarafında veri egemenliği (data sovereignty) ve yerli veri saklama stratejileri ön plana çıkıyor.
Türkiye İçin Fırsatlar
Türkiye’nin önünde üç büyük fırsat var:
Bölgesel Veri Üssü Olmak
Orta Doğu, Balkanlar, Kafkaslar ve Afrika’ya hizmet verebilecek stratejik konum.
Enerji – Data Entegrasyonu
Türkiye’nin yenilenebilir enerji yatırımları ile data center yatırımları entegre edilebilir.
Yerli Üretim Avantajı
Trafo, orta gerilim ekipmanları, enerji altyapısı üretiminde Türkiye zaten güçlü.
Bu noktada enerji ekipman üreticileri için de ciddi bir fırsat alanı doğuyor.
Data center yatırımları; yüksek güçlü trafo sistemleri, enerji dağıtım altyapısı ve kesintisiz güç çözümleri gerektiriyor.
Enerji Yeter mi?
Data center dönüşümünün en kritik boyutu enerji.
ABD’de bazı eyaletlerde veri merkezleri nedeniyle şebeke baskısı oluşmaya başladı. Avrupa’da karbon regülasyonları devreye giriyor.
Türkiye’nin avantajı:
-
Güneş ve rüzgâr potansiyeli
-
Jeotermal kaynaklar
-
Doğalgaz altyapısı
Ancak planlama doğru yapılmazsa enerji arzı baskı altına girebilir.
Özetle ;
Artık mesele sadece veri değil; enerji + veri = stratejik güç.
İlginiz için teşekkürler ,
Mahmut Sami SAKA
No Comments